Eskiden fotoğraf dediğin şey biraz yer kaplardı. Albüm olurdu, kutu olurdu, çekmece olurdu. Bir yerden sonra evde “şu eski fotoğraflar nerede?” diye arama başlardı. Bulunca da sayfalar çevrilir, araya sıkışmış bir vesikalık çıkar, kenarı kıvrılmış bir fotoğraf insanı bir anda yıllar öncesine götürürdü.
Şimdi fotoğraflar yer kaplamıyor gibi...
Daha doğrusu evde yer kaplamıyor. Telefonda duruyor, bulutta duruyor, hesabın içinde duruyor. Binlerce fotoğraf cebimizde gibi. Arama kutusuna bir kelime yazıyoruz, yıllar öncesinden bir görüntü geliyor. Telefon değişiyor, fotoğraflar geri gelsin diye oturum açıyoruz. Büyük kolaylık, bunu inkâr etmek olmaz.
Ama işin garip tarafı da burada.
Fotoğraflar bizim. Peki onlara ulaşmanın anahtarı kimde?
Albümün kapağı vardı, şimdi şifre var
Eski albümler zahmetliydi. Yer kaplardı, tozlanırdı, bazen fotoğraflar solardı. Ama kapağını açmak için şifre gerekmezdi. İnternet istemezdi. Uygulama güncellemesi beklemezdi. Rafı bulursan albüm oradaydı.
Şimdi hatıralar daha düzenli görünüyor. Tarihe göre sıralanıyor, eski yüzleri ve yerleri bulmak kolaylaşıyor, bazen unuttuğun bir günü kendisi önüne getiriyor. Güzel tarafları var. Hatta bazen insanın içini hafifçe burkuyor.
Ama o albümün kapağı artık bir hesap girişine dönüştü.
Şifreyi unutursan, telefon değişirse, doğrulama kodu gelmeze ya da uygulama bir türlü açılmazsa, fotoğrafların orada durduğunu bilmek yetmiyor. Ulaşman gerekiyor. Hatıra dediğin şey sadece saklanmakla tamamlanmıyor; gerektiğinde elinin altında olması gerekiyor.
Bu yüzden bulut meselesi bana biraz çift taraflı geliyor. Bir yandan rahatlık. Bir yandan emanet hissi.
Hatıralar düzenlendi ama biraz uzaklaştı
Telefonlarımız eskisine göre çok daha fazla fotoğraf çekiyor. Eskiden film bitecek diye düşünürdük, şimdi aynı çayın bile üç fotoğrafı olabiliyor. Çocuk büyürken, bir yere giderken, sıradan bir akşamda, masada duran kahvede bile fotoğraf var.
Bu kötü bir şey değil. İnsan bazen küçük şeyleri de hatırlamak istiyor.
Ama fotoğraf çoğaldıkça hatıranın ağırlığı da değişiyor. Eski albümde az fotoğraf vardı, o yüzden her kare biraz daha kıymetli görünürdü. Şimdi binlerce fotoğraf var. Hepsi saklı, ama hepsine gerçekten bakıyor muyuz, orası ayrı mesele.
Bulut burada bize düzen veriyor. Yıla göre, kişiye göre, yere göre ayırıyor. Ama aynı zamanda geçmişimizi bir uygulamanın içinde kaydırdığımız bir akışa çeviriyor. Albüm sayfası çevirmek başka bir şeydi; ekranda hızlı hızlı kaydırmak başka.
Biri daha yavaş, daha fiziksel, biraz daha tören gibi. Diğeri pratik ama çabuk geçiyor.
Hatıra da bazen hızdan hoşlanmıyor.
Kolaylık güzel ama anahtar meselesi var
Bulut yedeklemeye karşı değilim. Hatta birçok insan için büyük kurtarıcı. Telefon bozulsa, kaybolsa, değişse fotoğrafların geri gelmesi çok değerli. Eskiden bir cihaz bozulunca içindeki fotoğraflar da gidebiliyordu. Şimdi en azından bir yedek ihtimali var.
Fakat kolaylık biraz güven istiyor. Hesap duracak, şifre hatırlanacak, internet çalışacak, depolama alanı yetecek. Bunların çoğu normal günlerde hiç akla gelmiyor. Ta ki bir fotoğrafa ulaşmak isteyip de kapıda kalana kadar...
Bir süre sonra kendi geçmişine ulaşmak için bir sistemin çalışmasını bekliyorsun.
Bu cümle biraz garip ama gerçek. Eski bir doğum günü fotoğrafına bakmak istiyorsun; aslında sadece geçmişe bakmak istiyorsun. Ama önce uygulama açılacak, hesap duracak, internet çalışacak, fotoğraf yüklenecek.
Hatıra ile arana küçük bir teknik kapı giriyor.
Kapı çoğu zaman açılıyor. Mesele bu kapının hep kapalı olması değil. Mesele, kapının artık var olması.
Yakın ama biraz da uzak
Bunu hukuki bir tartışma gibi büyütmek istemiyorum. “Fotoğraflar kimin malı?” diye ağır bir yere çekmeye gerek yok. Benim takıldığım yer daha gündelik.
Bir şeyi sakladığını düşünüyorsun ama aslında ona giden yolu da koruman gerekiyor. Fotoğrafın kendisi kadar o fotoğrafa ulaşma meselesi de önem kazanıyor.
Bu, insanın sahiplik hissini değiştiriyor.
Eski albümde fotoğraf fiziksel olarak evdeydi. Kaybolabilir, yanabilir, yıpranabilir; tamam. Ama evdeydi. Şimdi fotoğraflar daha güvende gibi duruyor, fakat aynı zamanda daha uzakta. Ekranda bir dokunuş kadar yakın, hesap sorunu kadar uzak.
Garip bir yakınlık bu,
Bir de depolama tarafı var. Alan dolunca insan düşünmeye başlıyor. Sileyim mi, saklayayım mı, para mı ödeyeyim, başka yere mi yedekleyeyim? Bir anda hatıraların yanında küçük bir muhasebe defteri açılıyor.
Bu da yeni zamanların ayrı bir tuhaflığı.
Bazı kareler tek kapıya kalmasın
Buradan “bulut kullanmayalım” gibi bir sonuç çıkarmak istemem. Öyle bir şey gerçekçi de değil. Bulut hayatı kolaylaştırıyor. Özellikle fotoğraf gibi kaybolunca geri gelmesi zor şeylerde iyi bir yedek ciddi rahatlık.
Ama bütün hatıraları tek kapıya bağlamak da bana biraz ürkütücü geliyor.
Belki mesele buluta karşı olmak değil, insanın en kıymetli karelerini sadece tek kapının arkasında bırakmaması. Bazı fotoğrafların başka bir yerde de durması, ara sıra indirilmesi, hatta birkaçının basılı halde kalması eski moda görüneblir. Ama bazen eski moda dediğin şey insana garip bir güven veriyor.
Her fotoğrafı basmaya gerek yok. Zaten binlercesini kimse albüme koyamaz. Ama bazı kareler var, onların sadece bir hesabın içinde durması insana eksik geliyor.
Çünkü fotoğraf dediğin şey dosya olabilir, tamam. Ama hatıra sadece dosya değil.
Bulutta durması güzel. Kaybolmaması güzel. Yine de insan bazı anılarına ulaşmak için sadece “şifremi unuttum” ekranına bakmak istemiyor.
Yorum Yaz